Lazuri Nena Do Kultura

Ûokserepes ar mtugi komaâiru. Badi ar mtugi ûu do xes onwüialoni okaçuûu. Goşaşeri heşo iduşunamûu, arüele ti iâiéamûu. “Mu iduşunam e mtugi çkimi, mu gağodu, haşo goşaşeri mot re, mot iâiéam?” ma do buüitxi.

      Hemindoras tis na meuxtu dulyape domiwu.

      “Oxori çkunis soti mtugi ren, ar ndğas ar didi oüomöüeşa doôit” ya. Hawi tkvaten çkva “Mu dulya uğuûes do ohkomöüeşa ves?” Üaûu şeni çkva üaûu şeni.

Üaûuk mtugepes şuri var doşvanamûun doren. So meşaxenan, solen golulunan, mteli kuçkiûu do mtugepe mteli öopumûu doren. Mtugepes, üaûu solen gamuüaôasen, so ûüobineri ren, var açkineûes doren. Üaûuşi ûaûepes, öinüapek muntepeşi üuçxeş modvalu modves doren. Hemuşeni guluûaşa çkar nena var gamuluûu doren.

      Oüomöüeşas ar mtugi eiselu doren do tku doren çkva, “E mtugepe, e cumalepe çkimi, hawi ma ar üai komemiucit e cumalepe çkimi. Ham oxorişi üaûuk aüo cumalepe çkuni mteli oöopu do oöüomu. Ûüobaşa ûüobaşa mulun do omöopuman. Na mulun var maçkinenan. Ham dulyas ar gza kobuâirat. varna tina hakolen bigzalat do mobuşletat.” ya.

      Oüomöüeşa oinûalu doren. Mtelik ar muntxa zoôons çkva do mitik mutu var oxowonamûu doren. “wri! wri! wri!” ya do meüuüaôuûes moüuüaôuûes, yuüaôamûes duüaôamûes doren. He na bâiri badi mtugi eiselu, mteli mtugepe doslebinu do tku doren çkva,

      “Memiucit berepe, ma ham üaûus mu boğodaten komiçkin” ya.

      “Çkva mu boğodaten, üaôineri domiwvit wri! wri! wri!” ya do mteli ham mtugis kogabğes doren.

      “Mu ôaten kogiçkinan-i?” ya badi mtugik.

      “Mu ôaten, mu ôaten wri! wri! wri!... ?”

      “E sefilepe, e mtvilape. Heya var gaduşunes-i?”

      “Vaaaar, wri! wri! wri!

      “Hawi ar didi ûangala bâiraten. Ûangala var maziran-na oranwüiloni ti diven” ya.

      “Do, mu ivasen wri! wri! wri?

      “Mu ivaûu üaûus alis doloboüidaten.

      “Eeee... Uüule? wri! wri! wri! ?”

      “Uüule, soti idasen, soti goxtasen, bognaten do bimûaten. Çkva xuûulas meşebilaten, moro” ya. Mtugepek mteli oüomaleri “wri! wri! wri!/var ôorom na domiwvi” ya do ures (wires). “Haya hakşa moda gomaşines” ya do ipxases.

      Umçane badi mtugik (badi mtugepeşi umçanek) piéaris biga moöüidu do mteli mtugepe doslebinu.

      “Hawi üaôineri idit do ar ûangala koâirit, ûangala varna oranwüaloni” ya. Mtugepe goixires do ar şvacis ar didi ûangala komoiğes. Badi (umçane) mtugis komeçes. “Aha! Komobiğit ûangala/aha üaôiwi, aha üardala” ya tkves.

      Badi mtugik imsiminu imsiminu do, “Üai, ham ûangala dido üai ren. Hawi şkule üaûu soti ûasen bognaten. Ûangala üai do, hawi ham ûangala üaûuşi alis mik doloüidasen, idas do doloüidas” ya.

      Hemu tku şkule oüomöüeşas ar üiyameti (velenéa) komoxtu. Mteli svalepe oinûalu. Umçane badi mtugik toli gonwüuşa oüomöüeşas ar mtuginati var doskidu doren. Badi mtugik, “Ğormoti tai çkimi ! Mu ivu! Mu ptkvi do ham mtugepe gondunes” ya do goişaşu. Uüule iâiéu çkva, âiéineri kodoskidu doren. Ma bâirişi heşo goşaşeri, âiéineri, didi ûangala dokaçeri koxeûu.

      Çkva tkva-ti idit do owüedit. Xolo naylaşi (serendeşi) tude ûangala xes dokaçeri heşo koxen.

 Genç bir fare, “Bu dünya’da en büyük kim ise onun kızı ile evlenmek istiyorum” diye tutturmuş. Tüm Fareler koro halinde gülmüş, başlarını kaldırıp güneşi göstermişler. “En büyük odur” demişler. Genç fare bi soluk güneşe gidip, “En büyük sen imişsin kızını istiyorum” demiş. Güneş; “En büyük ben değilim, en büyük ay dır, çünkü onun gece de gözleri görür” demiş.

    Genç fare aya gidip kızını istemiş. O da demiş ki, “En büyük ben değilim, evet benim gece de gözüm görür ama bulut gelince gözlerim kör olur. Olsa olsa en büyük buluttur” demiş.

    Koşa koşa buluta gidip kızını istemiş. “en büyük sen imişsin” demiş. O da, “Evet ben gelince ayın gözleri görmez ama rüzgar geldi mi beni sağa sola savurur, onun gücü karşısında duramam kaçarım. Olsa olsa en büyük rüzgardır” demiş. Genç fare bi solukta Rüzgara gidip kızını istemiş. Rüzgar da, “Evet, ben gelince önümde kimse duramaz siler süpürürüm ama yıllarca eserim, şu karşıdaki pelit ağacını yerinden sökemedim, olsa olsa en büyük o pelit ağacıdır” demiş.

    Genç fare koşa koşa gelmiş, pelit ağacının dalına tünemiş, “Herkese sordum ve sonunda sana geldim en büyük sen imişsin kızını istiyorum öyle vaadim var” demiş. Pelit ağacı şöyle bir sallanmış ve demiş ki, “Evet ben yıllarca burada dururum kimse bana yan gözle bakamaz ama bu günlerde yıkılmak üzereyim çünkü altımda birileri var ki yıllarca kökümü kemirip duruyorlar. Olsa olsa en büyü onlardır” demiş.

    Genç fare “galiba aradığımı buldum” deyip koşa koşa aşağı inmiş. Delikten içeriye girmiş bakmış ki ne görsün, kalabalık bir fare gurubu pelit ağacının altında yuva kurmamış mı! Genç fare sonunda fareler Kralı’nın kızı ile evlenmiş.

²Bu masal, anlatan kişinin sanki kendi de olayların içinde olduğunu var sayması ile farklı bir örnektir.  

 A young mouse insisted “I like to get married to the daughter of the greatest creature in the world.” All the other mice laughed altogether. They raised their heads up and showed the sun, they said “That is the greatest thing.”

    The young mouse quickly went to the sun, and said “It is claimed that you are the greatest thing, I want your daughter.” The sun said, “I am not the greatest. The moon is the greatest, because it can see during the night, too.”

The young mouse went to the moon and asked for its daughter. The moon said, “I am not the greatest. Yes, I can see during the night, but once the cloud comes, my eyes become blind. The cloud is the greatest.”