‘Nananenaşüuni Lazuri doğuru na şüu ti dobğurit-ton’
LKD-k, UNESCO-k na üianas nananena ndğa na wopxu 21 Üundura-s Lazepe ar svas koüoüorobu. Kadikyois na-ren Oüopinales Lazepe-k Lazuri xvala isinapes. Oüolvas, İzmitis dodgimeri SİMA Vakfişi mawoxalepe Yilmaz Avci do Orhan Bayramini şüala Mecit Çakirusta-ti korûu.
Bucaklişi: ‘Nanak dorinams, nenak va dorinams’
Lazuri do Lazi xaçüa oşinaxu, osüuledinu, Lazepe şeni na-iziûasere naüu-ti ziûa ren iri oziûu şeni na-didgu LKD, UNESCO-k üianas nananena ndğa na-wopxu 21 Üunduras Lazuri osinapute kogoluûoçu. Derneğişi guris na-ixenu oüolvas na-isinapu Bucaklişi İsmailik: ‘Üoçi kodirinen, uüaçxe doğurun. Ham ôanda haşo ren. Üaôula-muşis berepe-muşi, montalepe-muşi naşüums/ meûüomers. Heşeni üoçi ğura muti var ren. Ama nena doğuru-i va goikten. Nanak dorinams, nenak va dorinams. Ğura gorum-na ham ren ğura. Nananena-çkuni Lazuri-ti ham xalis ren. Giçkiûan, Lazuri nena doğuras-na çku-ti var vorûaûen. Çku-ti Lazuri üala bğuraten.” ya ûüu. Bucaülişik ham do made: ‘Lazepes oputenişis Lazoba muöe isüiden, muöe şuri işinaxen kuşüuran do Môolis, Angaras, İzmiris, didinoğapes Lazi sûeri muöe şuri işinaxen va uşüuran. Lazepes opute-nişişe kogamaxûesi Lazoba goöondruran, goyşaşeran. Çku na-mevazmonet ham ren. Môolis muöe Lazi viyatere? Nena-çkuni Môolis muöo pşinaxatere?’ ya tüu do elumöeşu, ‘Lazuri şeni a mutxa ôat. Varna mtelis Môolis oüopinale kuğuran. Xoôurepes, Arüaburepes, Viwurepes, Arûaşenurepes, Atinurepes… Haşo oüopinalepe dido korenan. LKD-k muya asere? LKD-k, Lazuri do Lazepeşi kyulturi oşinaxu şeni içalişasere.’
Turkiyes Lazi mi naren kodigures...
Oüolvas na-isinapes üoçepek irik nosi oüodves do Lazurişi var ğura şeni, osüuledinu şeni evela onöaru diöis ya tüves. Didi do ôaôupe-şüunik na-mimeseles/ miôaramites mutu ren iri möaratere, svarapes mevowopxatere ya ûüves. Hamuşe woxle Turkiyes mi na-voret haüu-ti va uşüuûes, haüu-ti va miçinemûes ya ûüves. Hinis muöe uşüuûes? Samsonurepek, Samsoni do mele Lazi oran ya, Ordunurepek Ordu do mele Lazi oran ya, Ûamûranurepe-k Ûamûra do melenepe Lazi oran ya iûuûes. Hus aşüva na-digures şeni heşo va iûuran. E do, Lazepe mi renan? Lazepe, Uçazuğaşi hem tereni üilavis; Atina, Arûaşeni, Viwe, Arhave do Xoôes na-oranpes uwomeran. Arti 93 Xarbi coxoni, 1877-78 Osmanli do Urusi Xarbis na-moyselespes. Hentepe/ Hini hakole moyseles do İzmit-Sapancas, Adapazari-Akyazis, Bolu-Akçakocas do Yalovaşi opuûepes na-dibarges/ cigvaces Lazepe renan ya do kodigures aşüva.
21 Üundura üianaşi nananena ndğa şeni ar svas na-oüiüorobes Lazepek ham wanas xvala var, moxûasere wanepes, üaûa wanas oüofûat do xolo haşo visinapat ya do diéineri goynüales. Gamolvas mtelis sureûoni Lazuri Alboni goirtinu.
Laz Kültür Derneği, dünya anadil gününü Lazca konuşarak kutladı…
‘Lazcanın ölümü Lazların ölümüdür’
Laz Kültür Derneği UNESCO tarafından dünya anadil günü ilan edilen 21 Şubatı Lazca konuşarak kutladı. Derneğin Kadıköy’de bulunan merkezinde anadil günü dolayısıyla bir araya gelen Lazlar, toplantı süresince sadece Lazca konuştu. Toplantıya İzmit merkezli SİMA Vakfı’nın kurucu üyeleri Yılmaz Avcı ve Orhan Bayramin ile birlikte Mecit Çakırusta da konuk olarak katıldı.
Bucaklişi: ‘Dil doğurmaz’
Lazca’yı ve Laz kültürünü korumak ve geleceğe taşımak; Lazca ve Lazlar üzerine söylenecek ne kadar söz varsa hepsini söylemek iddiasıyla kurulan Laz Kültür Derneği, UNESCO tarafından tüm dünyada anadil günü ilan edilen 21 Şubatı Lazca konuşarak kutladı. Dernek merkezinde yapılan toplantıda konuşan sözlük yazarı ve araştırmacısı İsmail Bucaklişi, ‘İnsan ölür, bu çok doğaldır. Çünkü insan ölümlü bir canlıdır. Arkada çocuğunu, torununu bırakır. Ama bir dilin ölümü çok başka bir şeydir. Çünkü dil doğurmaz. Lazca, biz Lazlar’ı var eden en önemli unsurdur. Bu nedenle Lazca ölürse, biz de ölürüz’ dedi. Bucaklişi, Lazlar’ın yaşadıkları coğrafyada, Lazona’da dilleri ve kültürlerini yaşamak yönünden daha şanslı olduklarını, ancak sıra büyük şehirlere gelince kopamadıkları ana dilleri ve kültürlerini nasıl yaşayacakları ve yaşatacakları konusunda büyük bir şaşkınlık geçirerek bocaladıklarını anlattı. Bucaklişi, özellikli İstanbul’da yoğunlaşan Lazlar’ın ilçeler bazında (Pazar, Ardeşen, Fındıklı, Arhavi, Hopa) örgütlenmiş derneklerinin bulunduğunu, ancak Laz Kültür Derneği’nin kuruluş felsefesinin, amacının ve faaliyetlerinin Laz dili ve kültürü üzerine yoğunlaşarak şekillendiğini söyledi.
Türkiye, Laz’ın kim olduğunu artık biliyor…
Toplantıda söz alan konuşmacılar, Lazca’nın ölmemesi için acilen yazılı hale getirilmesi ve edebiyatının oluşturulması gerektiğine vurgu yaptılar. Geçmişten günümüze tamamen sözlü geleneğe dayalı olarak aktarılan Laz kültürüne ait bütün unsurların acilen yazılı hale getirilmesi ve kitaplaştırılması gerektiğini söyleyen konuşmacılar, Türkiye’de bundan on beş yıl öncesine kadar Lazlar’ın kim olduğunun dahi bilinmediğini, Samsunlular’ın Samsun’dan ötesine, Ordulular’ın Ordu’dan, Trabzonlular’ın da Trabzon’dan ötesine Laz dediklerini hatırlattılar. Oysa bugün tüm Türkiye’nin, Lazlar’ın Karadeniz’in doğu ucunda; Pazar, Ardeşen, Fındıklı, Arhavi ve Hopa ilçelerinde yaşayan yerleşik bir halk olduğunu, bir de tarihte ‘93 harbi’ olarak bilinen 1877-78 Osmanlı-Rus savaşından kaçarak Karadeniz’in batısına; İzmit-Sapanca, Adapazarı-Akyazı, Bolu-Akçakoca ve Yalova’nın bazı köylerine yerleştiklerinin bilindiğini ifade ettiler.
Toplantıya katılan Lazlar, 21 Şubat dünya anadil gününü bu yıl olduğu gibi gelecek yıllarda da geniş katılımla kutlamak istediklerini belirterek dağıldı. Çıkışta herkese resimli Lazca Alfabe verildi.
